۵ آذر سال ۱۴۰۱ شمسی
آموزش وردپرس

اثرات مخرب زیست محیطی برداشت بی رویه بستر رودخانه ها(نگاهی به وضعیت سیمینه رود در بوکان )

چاونیوز: شن و ماسه، از پدیده های معمول در ساخت و ساز های شهری است که استحکام بنا بوسیله آن و در ترکیب با مصالح ساختمانی دیگر، سنجیده می شود. یکی از راه های تامین شن و ماسه، برداشت آن از بستر رودخانه است. طبیعی است که میل به ساخت و ساز با توجه به افزایش نفوس در هر جامعه ای، رابطه مستقیم با افزایش مصرف شن و ماسه دارد. برداشت شن و ماسه از رودخانه ها، اگرچه منـافع بیشـماری را برای عده ای محدود فراهم مـی آورد و پـروژه هـای عمرانـی نیـز از آن بهره مند می گردند، ولی اگر در قالـب ضـوابط فنـی و طبـق دستورالعمل های کنترل کننده انجام نگیرد، قطعاً موجـب آثـار منفـی زیست محیطی خواهد شد. با توجه به اینکه، متاسفانه در شهرستان بوکان، در مسیر سیمینه رود، برداشت های بی رویه و غیر قانونی به عمل آمده است و برای رفع نگرانی فعالان محیط زیست، پاسخ مناسبی از سوی مقامات مسئول شنیده نشده است، در این یادداشت به برخی از آثار سوء برداشت بی رویه از بستر سیمینه رود اشاره می شود:
آثار زیست محیطی منفی:
کارشناسان امر معتقدند که برداشت مصالح از رودخانه ها مستقیماً هندسـه آبـراه و تـراز کـف را تغییر می دهد، که عواملی ماننـد انحـراف جریـان، انباشـت رسـوبات و حفاری گودالهای عمیق میتواند در این خصوص مؤثر باشد. برداشت مصالح از رودخانه ها بـه ایجـاد حفـره در کـف رودخانه می انجامد. در این شرایط، ریخت شناسی قبلی آبراه دگرگون شده و باعث شستگی بالا دست نیز می گردد. برداشت مصالح رودخانه ای علاوه بر تغییرات مستقیم بر محیط اطـراف در رودخانه، میتواند باعث ایجاد فروافتادگی آبراه، درشت دانـه کـردن کـف و ناپایـداری جـانبی رودخانـه نیـز گـردد. حفاریهای عمیق و غیراصـولی در بستر رودخانه ها، نـه تنهـا باعـث تخریب مورفولوژی محیط می گردد بلکـه در برخـی مـوارد کـف منطقه برداشت، به سفره آب زیرزمینی رسـیده و باعـث آلـودگی آب و همچنین تبخیر و از بین رفتن آب می شود. کارشناسان امر تاکید می کنند که اثـرات منفی برداشت بی رویه مصالح از رودخانه ها، بسیار زیاد و جبران ناپذیر هستند.
آثار مخرب فرهنگی:
علاوه بر آثار مخرب زیست محیطی برداشت بی رویه بستر رودخانه ها، توجه به اثار منفی فرهنگی آن هم مهم است. همانگونه که گفته شـد، بسـته بـه شـدت، حجـم و عمـق برداشـت مصالح، احتمال تبدیل شدن گودالهای ایجاد شده به گنـدابهـای آب و پرشدن آن ها از جلبکها و دیگر رسوبات انسانی مانند آشغال هایی که در بستر رودخانه رها می شوند و … وجود دارد، که در این صورت، نهایتاً کیفیـت زیبایی شناسی چشم اندازهای رودخانه کم شده و بوی تعفن نیز می گیرند. وجود چنین فضایی، از یک سو تهدید بهداشتی برای محیط زندگی محسوب می شود و نیز میزان ورود توریست ها به چنین مکان هایی را به شدت کاهش می دهـد. علاوه بر آن، به از بـین رفـتن زیستگاه های کوچک پرندگان آبی می انجامد که معمولا یکی از جاذبه های طبیعی مورد نظر توریست ها و مردم محلی در هر منطقه ای است.
شهرستان بوکان به عنوان شهری که دارای جاذبه های مختلف تاریخی، فرهنگی و طبیعی است، اکنون با پدیده برداشت غیرقانونی، بی رویه و سودجویانه شن و ماسه بستر سیمینه رود در جای جای آن حتی در محیط داخل شهر روبرو است. مشاهده خبرها، عکس ها و فیلم هایی که از سوی خبرگزاری های محلی منتشر شده است، نشان از گودبرداریهای بسیار بیشتر از حد مجاز دارد که تهدیدی برای حیات انسانی، فرهنگی و جانوری و در مجموع زیست محیطی رودخانه و شهرستان بوکان محسوب می شود. وجود گودال های عمیق در مسیر رود بسیار زننده است و چنانکه گفته شد در بردارنده خطرات بسیاری است. بنابراین، برداشت های بی رویه جهت تأمین نیاز بشر، لزوم حفظ بستر و حریم رودخانه ها و نیز حفظ هویت آن و اجتناب از بهم خوردن تعادل موجود در محیط زیست رودخانه، توجه به جلوگیری از برداشت بی رویه مصالح رودخانه ها را بیش از پیش مطرح می سازد. امری که در مورد سیمینه رود بوکان اجتناب ناپذیر است و نیازمند دخالت مسئولان امر در رده های مختلف سازمانی مخصوصا فرمانداری به عنوان نماینده دولت همراه با ادارات مربوطه و شورای شهر به عنوان بخش غیردولتی و نماینده افکار عمومی شهرستان است. به نظر می رسد که تعیین اینکه به لحاظ کارشناسی آیا تخلفی در میزان و سطح برداشت صورت گرفته است؟ مشخص نمودن کسانی که مجوز برداشت به آنها داده شده است و اینکه آیا افراد مجوزدار در حد مجوزهای صادره برداشت نموده اند؟ و در نهایت برخورد قانونی با متخلفین، اولین و مهمترین خواسته های فعالین محیط زیستی و عموم مردم شهر می تواند باشد.(عبدالعزیز مولودی)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.